ABD’de konut finansmanı sistemi
ABD’de
konut kredisi sistemi, 3 ana piyasadan oluşuyor:
1.Birincil
Piyasa
Bireylere
doğrudan konut kredisi kullandıran kurumlardan oluşur. Bu kurumların sayısı 10
bin civarındadır. Bunlar, ticari bankalar, konut kredisi konusunda uzmanlaşmış
olan kredi şirketleri (mortgage company), tasarruf ve kredi sandıkları (savings
and loan associations) ve kredi birlikleri (credit union) gibi kuruluşlardır.
Bu kuruluşlar, hem kişilere, hem de, konut yapıp kiraya vermek isteyen
şirketlere konut kredisi verirler.
2.
İkincil Piyasa
İkincil
piyasada yer alan kuruluşlar, bireylere doğrudan konut kredisi vermezler. Bunun
yerine, birincil piyasadaki kreditörlere devamlı ve istikrarlı bir şekilde fon
girişi sağlayarak, bu kurumların daha fazla konut kredisi vermesini mümkün hale
getirirler.
Bu
piyasa, esas olarak, Fannie Mae ve Freddie Mac isimli iki kuruluştan
oluşmaktadır. Bunlar borsada kote özel kuruluşlardır. Bu kuruluşlar, her yıl
birincil piyasada oluşturulan konut kredisi portföylerinin takriben 2/3’ünü
satın alırlar. Bu yöntemle, hem birincil piyasadaki kreditörlere fon girişi
sağlarlar, hem de, konut kredisi portföy risklerini bu kurumlardan devralırlar.
Fannie
Mae ve Fredie Mac, birincil piyasa ile sermaye piyasaları arasında hayati bir
köprü görevi yaparlar.
3.
Sermaye Piyasaları
Konut
kredisi sisteminin nihai fon kaynağı sermaye piyasalarıdır. Bu piyasadaki
yatırımcılar, Wall Street diye tabir edilen ABD iç piyasasındaki kurumlar ile
global piyasalarda faaliyet gösteren sigorta şirketleri, emeklilik ve yatırım
fonları, merkez bankaları, ticari bankalar gibi kurumlardır.
Fannie
Mae ve Freddie Mac, bu piyasalardan, iki yöntemle fon elde ederler:
•
Borçlanma senetleri (tahvil) çıkararak sermaye piyasalarında satarlar.
•
İpoteğe dayalı borç senetleri (mortgage backed securities) ihraç ederek aynı
piyasada satarlar.
Vergi
teşvikleri
ABD’de
devlet, konut kredilerini vergi teşvikleri yoluyla da desteklemektedir. Konut
kredisi kullanan kişiler, bu kredilere ödedikleri faizleri, belirli formüller
çerçevesinde ödeyecekleri vergilerden düşerler.
3.
Sermaye Piyasaları
Konut
kredisi sisteminin nihai fon kaynağı sermaye piyasalarıdır. Bu piyasadaki
yatırımcılar, Wall Street diye tabir edilen ABD iç piyasasındaki kurumlar ile
global piyasalarda faaliyet gösteren sigorta şirketleri, emeklilik ve yatırım
fonları, merkez bankaları, ticari bankalar gibi kurumlardır.
Fannie
Mae ve Freddie Mac, bu piyasalardan, iki yöntemle fon elde ederler:
•
Borçlanma senetleri (tahvil) çıkararak sermaye piyasalarında satarlar.
•
İpoteğe dayalı borç senetleri (mortgage backed securities) ihraç ederek aynı
piyasada satarlar.
Vergi
teşvikleri
ABD’de
devlet, konut kredilerini vergi teşvikleri yoluyla da desteklemektedir. Konut
kredisi kullanan kişiler, bu kredilere ödedikleri faizleri, belirli formüller
çerçevesinde ödeyecekleri vergilerden düşerler.
Türkiye’de
konut finansmanı sistemi
Türkiye’de
birincil piyasada kısıtlı sayıda kreditör kurum vardır. İkincil ve üçüncül
piyasalar ise yoktur.
Ticari
bankalar başrolde
Birincil
piyasada konut kredilerini ticari bankalar vermektedir. Özel finans kurumları
ve diğer bazı finansman şirketleri de konut kredisi vermeye yetkilidir ancak,
bu konuda fazla aktif değillerdir. Konut kredisi konusunda uzmanlaşmış kredi
kuruluşlarından ise söz edilemez.
Türkiye’de
birincil piyasada kredi veren kurum sayısı bir düzine civarındadır.
Yeni
yasa sektörü yapılandıracak
Yeni
yasa taslağı ile Türkiye’de ikincil piyasanın kurulması amaçlanmaktadır. Bu
piyasada faaliyet gösterecek “İpotek Finansmanı Kuruluşları”nın kurulması
öngörülmektedir. Konut kredilerinin menkul kıymet haline getirilip sermaye
piyasalarında satılması için de “Konut Finansmanı Fonu”
kurulması planlanmaktadır. Ayrıca, çeşitli vergi avantajları getirilmesi
düşünülmektedir.
|